Азийн орнуудын тэтгэлэгт амжилттай хамрагдах зөвлөгөө

Монгол сурагчдад зориулсан бүрэн гарын авлага

Азийн орнууд Монгол оюутнуудад газарзүйн ойр байршил, соёлын төстэй байдал, чанартай боловсрол зэргээрээ маш сонирхолтой сонголт юм. Япон, Солонгос, Хятад, Сингапур зэрэг улсууд олон мянган олон улсын оюутнуудад бүрэн санхүүжилттэй тэтгэлэг олгодог. Энэхүү нийтлэлд эдгээр тэтгэлэгт хэрхэн амжилттай хамрагдах талаар дэлгэрэнгүй зөвлөгөө хүргэж байна.

НЭГ. АЗИЙН ТЭТГЭЛГҮҮДИЙН ОНЦЛОГ

Баруун тийш биш — Зүүн тийш харах үед юу мэдэх хэрэгтэй вэ?

Азийн орнуудын тэтгэлэг нь Европ, Америкийн тэтгэлгүүдээс хэд хэдэн онцлогоор ялгаатай:

1. Хэлний бэлтгэл багтдаг Ихэнх Азийн тэтгэлэг (MEXT, GKS, CSC) нь 1 жилийн хэлний бэлтгэл хөтөлбөрийг санхүүжилтэд оруулдаг. Энэ нь англи хэл дээр суралцах боломжгүй ч гэсэн өргөдөл гаргах боломжтой гэсэн үг.

2. Элчин сайдын яамаар дамждаг Ихэнх Азийн засгийн газрын тэтгэлэг нь тухайн улсын Элчин сайдын яамаар дамжин хүлээн авдаг. Энэ нь өргөдлийн үйл явцыг илүү шууд, хяналттай болгодог.

3. Насны хязгаар өндөр Магистр, докторын түвшинд 35-40 хүртэл насны хүмүүс өргөдөл гаргах боломжтой — энэ нь ажлын туршлагатай хүмүүст ч боломж олгодог.

4. Шинжлэх ухаан, инженерчлэлд давуу эрх Олон Азийн тэтгэлэг нь STEM (шинжлэх ухаан, технологи, инженерчлэл, математик) чиглэлийн оюутнуудад нэмэлт онооны давуу эрх олгодог.

ХОЁР. ГУРВАН ТОМ ТЭТГЭЛЭГ — НАРИЙВЧИЛСАН МЭДЭЭЛЭЛ

🇯🇵 ЯПОН: MEXT ТЭТГЭЛЭГ

Бүрэн нэр: Monbukagakusho (文部科学省) Scholarship

Санхүүжилт:

• Сургалтын төлбөр бүрэн
• Сар бүр 117,000–148,000 иен (~$780–$990)
• Нислэгийн зардал
• Эрүүл мэндийн даатгал

Хугацаа:

• Бакалавр: 5 жил (1 жил хэл + 4 жил сургалт)
• Магистр: 2-3 жил
• Доктор: 3-4 жил

Өргөдөл гаргах арга:

1. Элчин сайдын яамын зөвлөмж — Монгол дахь Японы ЭСЯ-аар дамжуулан
2. Их сургуулийн зөвлөмж — Шууд Японы их сургуулиар дамжуулан

Анхаарах зүйлс:

• Өргөдөл 4-5 сард нээгддэг, хаагдах хугацаа улсаас хамаарна
• Бичгийн шалгалт (Япон хэл, математик, англи хэл) өгөх шаардлагатай
• Профессортой урьдчилан холбогдож хүлээн авах захидал авах нь маш чухал
• Судалгааны төлөвлөгөө (Research Plan) нь шийдвэрлэх хүчин зүйл

Зөвлөгөө:

MEXT-д профессорын хүлээн авах захидал (Letter of Acceptance) байгаа эсэх нь амжилтын түлхүүр. Өргөдөл гаргахаасаа 6 сарын өмнө Японы их сургуулиудын профессоруудтай и-мэйлээр холбогдож эхэл.

🇰🇷 СОЛОНГОС: GKS (KGSP) ТЭТГЭЛЭГ

Бүрэн нэр: Global Korea Scholarship (өмнө нь KGSP)

Санхүүжилт:

• Сургалтын төлбөр бүрэн
• Сар бүр 1,000,000–1,500,000 вон (~$750–$1,100)
• Нислэгийн зардал
• Эрүүл мэндийн даатгал
• Суурьшилтын тэтгэлэг (200,000 вон)

Хугацаа:

• Бакалавр: 4-6 жил (1 жил хэл + 4 жил сургалт)
• Магистр: 3 жил (1 жил хэл + 2 жил сургалт)
• Доктор: 4 жил (1 жил хэл + 3 жил сургалт)

Өргөдөл гаргах арга:

1. Embassy Track — Монгол дахь БНСУ-ын ЭСЯ-аар
2. University Track — Шууд Солонгосын их сургуулиар

Шаардлага:

• GPA 80% буюу дээш (4.0 системээр 2.64+)
• Насны хязгаар: Бакалавр 25, Магистр/Доктор 40
• TOPIK оноо байвал давуу эрхтэй (заавал биш)

Анхаарах зүйлс:

• 2026 оноос онлайн өргөдөл заавал болсон (studyinkorea.go.kr)
• Embassy Track-аар 3 хүртэл их сургууль сонгох боломжтой
• Шинжлэх ухаан, инженерчлэлийн чиглэлд нэмэлт оноо өгдөг
• Солонгос хэлний түвшин (TOPIK) байвал 10 хүртэл нэмэлт оноо авна

Зөвлөгөө:

GKS-д хувийн мэдэгдэл (Personal Statement) болон судалгааны төлөвлөгөө маш чухал. Яагаад Солонгост суралцах хүсэлтэй байгаа, эргэж ирээд Монголд хэрхэн хувь нэмрээ оруулах талаар тодорхой бич.

🇨🇳 ХЯТАД: CSC ТЭТГЭЛЭГ

Бүрэн нэр: China Scholarship Council (中国政府奖学金)

Санхүүжилт:

• Сургалтын төлбөр бүрэн
• Байрны зардал
• Сар бүр 2,500–3,500 юань (~$350–$500)
• Эрүүл мэндийн даатгал

Хугацаа:

• Бакалавр: 4-5 жил
• Магистр: 2-3 жил
• Доктор: 3-4 жил

Төрлүүд:

• Type A (Bilateral Program) — ЭСЯ-аар дамжуулан, бүрэн санхүүжилт
• Type B (University Program) — Их сургуулиар дамжуулан, бүрэн санхүүжилт
• Type C — Хэсэгчилсэн санхүүжилт

Шаардлага:

• Насны хязгаар: Бакалавр 25, Магистр 35, Доктор 40
• Хятад хэлээр суралцвал HSK 4+ шаардлагатай
• Англи хэлээр суралцвал HSK шаардлагагүй

Анхаарах зүйлс:

• Өргөдөл 12 сараас 4 сар хүртэл нээлттэй
• CSC онлайн системээр (studyinchina.csc.edu.cn) + Их сургуулийн системээр давхар өргөдөл гаргах
• 279 их сургууль CSC тэтгэлэг хүлээн авдаг
• Урьдчилсан хүлээн авах захидал (Pre-admission Letter) авах нь чухал

Зөвлөгөө:

CSC-д судалгааны төлөвлөгөө (Study Plan) маш чухал — магистрт 800+ үг, докторт илүү дэлгэрэнгүй байх ёстой. Хятадтай хамтарсан төслүүд, хоёр орны харилцааг дэмжих талаар бичвэл давуу эрхтэй.

ГУРАВ. БУСАД АЗИЙН ТЭТГЭЛГҮҮД

ДӨРӨВ. АЗИЙН ТЭТГЭЛЭГТ ХАМРАГДАХАД АНХААРАХ 10 ЗҮЙЛ

1. Элчин сайдын яамтай байнгын холбоотой бай

Азийн тэтгэлгийн ихэнх нь ЭСЯ-аар дамждаг. Тэдний вэбсайтыг тогтмол шалгаж, мэдээллийн жагсаалтад бүртгүүл.

2. Хэлний бэлтгэлээ эрт эхлүүл

Хэдийгээр хэлний бэлтгэл тэтгэлэгт багтдаг ч, өргөдөл гаргахаасаа өмнө үндсэн мэдлэгтэй байх нь давуу тал болно. JLPT (Япон), TOPIK (Солонгос), HSK (Хятад) шалгалтуудад бэлд.

3. Профессор/удирдагчтай урьдчилан холбогд

Ялангуяа MEXT болон CSC-д профессорын хүлээн авах захидал маш чухал. И-мэйлээр холбогдохдоо:

• Өөрийгөө товч танилцуул
• Судалгааны сонирхлоо тайлбарла
• Тэдний судалгааны ажлыг уншсан гэдгээ харуул
• CV болон судалгааны төлөвлөгөөгөө хавсарга

4. Судалгааны төлөвлөгөөг нухацтай бич

Азийн тэтгэлэгт судалгааны төлөвлөгөө (Study Plan / Research Proposal) маш чухал. Үүнд:

• Судалгааны сэдэв, зорилго
• Яагаад энэ улс, энэ их сургууль
• Судалгааны арга зүй
• Хүлээгдэж буй үр дүн
• Эх орондоо хэрхэн хувь нэмэр оруулах

5. Хоёр орны харилцааг онцол

Азийн тэтгэлгүүд нь улс хоорондын харилцааг бэхжүүлэх зорилготой. Өргөдөлдөө:

• Монгол-Япон / Монгол-Солонгос / Монгол-Хятад харилцааг хэрхэн дэмжих
• Эргэж ирээд хэрхэн гүүр болох талаар бич

6. Баримт бичгээ нягтлан бэлд

Азийн тэтгэлэгт шаардагдах баримт бичиг олон:

• Дипломын хуулбар (нотариатаар баталгаажуулсан)
• Дүнгийн хуудас (англи/хятад/япон хэл дээр)
• Зөвлөмжийн захидал (2-3)
• Эрүүл мэндийн тодорхойлолт
• Гадаад паспортын хуулбар
• Зураг (заасан хэмжээгээр)

7. Хугацааг чандлан мөрдөөрэй

Азийн тэтгэлгүүд хугацааны хувьд маш хатуу. Хоцорсон өргөдөл хүлээн авахгүй.

8. Ярилцлагад сайн бэлд

MEXT болон GKS-д ярилцлага заавал байдаг. Бэлтгэл:

• Яагаад энэ улсад суралцах хүсэлтэй вэ?
• Судалгааны зорилго юу вэ?
• Эргэж ирээд юу хийх вэ?
• Тухайн улсын соёл, түүхийн талаар мэдлэг

9. Англи хэлээр суралцах боломжийг ашигла

Гурван тэтгэлэг дээр англи хэлээр заадаг хөтөлбөрүүд байдаг. Хэрэв орон нутгийн хэл сурах цаг байхгүй бол англи хэлний хөтөлбөр сонго.

10. Олон тэтгэлэгт зэрэг өргөдөл гарга

Нэг тэтгэлэгт найдахын оронд MEXT, GKS, CSC гурвуулд нь зэрэг өргөдөл гарга — тус бүрийн хугацаа өөр өөр байдаг.

ТАВ. ТҮГЭЭМЭЛ АЛДААНААС ЗАЙЛСХИЙ

❌ Профессортой холбогдоогүй — Ялангуяа MEXT-д энэ нь алдагдлын гол шалтгаан

❌ Судалгааны төлөвлөгөө хэт ерөнхий — Тодорхой сэдэв, арга зүй, хүлээгдэж буй үр дүнгүй

❌ Хугацаа хоцроох — Азийн тэтгэлэг хатуу хугацаатай

❌ Баримт бичиг дутуу — Нэг ч баримт дутвал өргөдөл хүчингүй болно

❌ Зөвхөн нэг тэтгэлэгт найдах — Олон боломжид зэрэг өргөдөл гарга

ЗУРГАА. МОНГОЛ ОЮУТНУУДЫН ДАВУУ ТАЛ

Монгол оюутан гэдэг нь Азийн тэтгэлэгт давуу тал болдог:

✅ Газарзүйн ойр байршил — Зардал бага, соёлын зохицол хялбар

✅ Түүхэн холбоо — Монгол-Япон, Монгол-Солонгос, Монгол-Хятад харилцаа

✅ Хөгжиж буй орон — Олон тэтгэлэг хөгжиж буй орнуудад давуу эрх олгодог

✅ Цөөн өрсөлдөгч — Европ, Америкийн тэтгэлэгтэй харьцуулахад Азийн тэтгэлэгт Монголоос цөөн хүн өргөдөл гаргадаг

ДОЛОО. ЭХЛЭХ АЛХМУУД

Одоо (10-11-р анги):

• Хэлний суурь мэдлэг олж ав (JLPT N5, TOPIK 1, HSK 1)
• Азийн орнуудын их сургуулиудыг судал
• GPA-гаа өндөр байлга

6 сарын дараа (11-12-р анги):

• Профессоруудтай холбогдож эхэл
• Судалгааны төлөвлөгөө боловсруул
• Зөвлөмжийн захидал бичих хүмүүсээ сонго

12 сарын дараа:

• Өргөдлүүдээ илгээ
• Ярилцлагад бэлд
• Мөрөөдлөө биелүүл!

"Азийн тэтгэлэг нь зөвхөн боловсрол биш — соёл, хэл, дэлхийн өргөн харааг нээж өгдөг."

Эхний алхмаа хий. Өнөөдөр Элчин сайдын яамны вэбсайтыг шалга.

Холбоос:

• Японы ЭСЯ Монголд: mn.emb-japan.go.jp
• БНСУ-ын ЭСЯ Монголд: overseas.mofa.go.kr/mn-ko
• БНХАУ-ын ЭСЯ Монголд: mn.china-embassy.gov.cn
• Study in Korea: studyinkorea.go.kr
• Study in Japan: studyinjapan.go.jp
• CSC: studyinchina.csc.edu.cn